Dies Romana

Dzień Rzymski, o którym tu mowa, jest dawniejszą nazwą dnia, współcześnie zwanego Il Natale di Roma (Urodzinami Rzymu). Święto to upamiętnia, jeszcze w starożytności ustaloną, datę założenia Rzymu, od którego to faktu (za Tytusem Liwiuszem: ab Urbe condita) rozpoczyna się jedyna w historii świata przygoda ludzka, dalece nie tylko, nomen omen, „urbanistyczna”.

Polska skojarzeniowa mnemonika „siedem pagórków pię(ć)trzy się” zgrabnie łączy liczbę roku, w którym założono dzisiejszą stolicę Włoch, z antycznym komunałem dotyczącym rozlokowania tego miasta na pagórkach i pagórach (to oficjalne określenie geografów) Septimontium.

Najczęściej powiada się, że w roku owym, w 21 dniu kwietnia miał się dokonać akt założycielski Rzymu. Założycielem Urbs (Miasta) – zrządzeniem losu lub bogów i nie bez rozlewu braterskiej krwi – został Romulus, w piętnastym pokoleniu potomek uciekiniera z Troi, Eneasza.

Jednak, jak donoszą historycy, od najdawniejszych czasów, akurat 21 dnia kwietnia obchodzono w Rzymie święto bogini Pale, opiekunki ważnej dla starożytnych Italczyków dziedziny ekonomii, jaką była hodowla zwierząt gospodarskich, dopiero zaś od 121 roku n.e. dzień ten stał się czasem Romajów – Świąt Narodzin Miasta i jego boskiej Opiekunki, Romy. Wcześniej, na podstawie astrologicznych wyliczeń Lucjusza Tarucjusza, uznawano za dzień powstania Rzymu 9 dzień kwietnia (wtedy też miało mieć miejsce, oczywiście znamienne, zaćmienie słońca).

Roma, jak i inne miasta włoskie, jest „kobietą”, a z czasem została nawet boginią (jedyną, której kapłanami byli mężczyźni!). Tylko u Słowian i celtyckich Irlandczyków, może za pośrednictwem greki, nazwa tego miasta jest rodzaju męskiego. Pokrętne są, jak widać, i niekoniecznie z powodu „męskiego szowinizmu”, drogi tworzenia się słownictwa języków etnicznych.

Wspomnijmy tu, iż najważniejszym miastom włoskim przysługują honorowe epitety. „Najjaśniejsza” (Serenissima) Wenecja jest „niewysłowiona”, Bolonia „uczona” i „tłusta”, Neapol „miasto słońca, z pięciuset kopułami”, Turyn „magiczny”, zaś Palermo „bajeczne”.

Jednak najwięcej przydomków ma „Caput Mundi” – Głowa Świata.

Rzym jako Urbs Aeterna (a po włosku: Città Eterna) zyskał swoją „wiekowość” dopiero w czasach augustiańskich, nie później niż w 19 roku p.n.e., dzięki poecie Tibullusowi, jednak rozpowszechnienie się określenia „Wieczne Miasto” datuje się dopiero na wiek IV po Chrystusie, a przysłużyli się temu tacy pisarze, jak Auzoniusz, Ammianus Marcellinus i Symmachus. Oficjalne użycie tego wyrażenia nastąpiło w 438 r. w Kodeksie Teodozjańskim, bizantyńskim zbiorze przepisów prawa.

Rzym zyskiwał z upływem czasu także i inne epitety. Był „Szczęśliwy”, „Niezwyciężony” i „Zwycięski”, „Wiecznotrwały” oraz „Złoty”. Nazywano i nazywa się Go także „Miastem Świętym” (Urbs Sacra). Z tym tytułem wiąże się wszelako splątana historia. Pierwotnie za „święte” uważali swoje miasto tylko starożytni niechrześcijanie. Chrześcijanie, stosownie interpretując Pismo Święte, nie dość, że nie uważali Rzymu za miasto zasługujące na ubóstwienie, to w ogóle uznawali taki epitet (a nawet jego „wieczne trwanie”) za bluźnierstwo. Ojcowie Kościoła uznawali, że Rzym pogański to Babilon („wszetecznica babilońska”) z Apokalipsy św. Jana, który ma zostać zdruzgotany ręką Pańską. Z czasem jednak chrześcijanie uznali Rzym nawet za miasto „najświętsze”, miejsce kaźni Książąt Apostołów i niezliczonych zastępów męczenników, a także serce Kościoła. Ironia historii spowodowała, że sam Kościół Rzymski został uznany za babilońsko wszeteczny przez protestantów.

Niezależnie jednak od interpretacyjnych perturbacji, a z powodu swej kulturowo i cywilizacyjnie prawdziwie trwałej, wieczystej substancji, Rzym zasługuje na to, by być mianowanym venerabilis et mirabilis (czcigodnym i cudów pełnym)!

Vivat, crescat, floreat – i to w każdym dniu, nie tylko w Dniu Urodzin!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s